Mae Prif Weinidog Cymru wedi dychwelyd i Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd ym Mona i wasanaethu fel llywydd ddydd Mawrth.

Pythefnos yn ôl, cymerodd Rhun ap Iorwerth yr awenau yn y swydd uchaf yng ngwleidyddiaeth Cymru wrth i Blaid Cymru ffurfio Llywodraeth Cymru lleiafrif yn dilyn etholiadau'r Senedd.

Roedd hefyd yn y Maes ddydd Sul i weld ei dad Edward Morus Jones yn cael ei gydnabod fel un o'r saith Llywydd Anrhydeddus yng ngŵyl eleni.

Yn y gynhadledd i'r wasg ddyddiol, roedd syndod i'r cyn-newyddiadurwr o'r BBC - clip o'i berfformiad mewn cystadleuaeth Cerdd Dant yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd yn Aberafan ym 1983, pan oedd yn 11 oed.

Dywedodd Y Prif Weinidog: "Cefais fy ngeni ym Mhontypridd a byw am gyfnod yn Sir Feirionnydd, ond wedi symud i Ynys Môn yn 6 oed, yno y cefais fy magu, ac wedi priodi Llinos – merch o Fôn – yno y gwnaethom fagu ein 3 plentyn ninnau, Elen Siwan ac Osian, ac yno’r ydym yn byw rŵan."

Am ei atgofion ei hun fel aelod o’r Urdd, ychwanegodd yr AS Bangor Conwy Môn: "Mae gen i atgofion melys iawn o wythnosau yn Llangrannog a Glan-llyn, o gystadlu mewn Eisteddfodau a Siarad Cyhoeddus, a mynychu’r Aelwyd ym Mhorthaethwy yn wythnosol."

"Mae’r rhestr o gyfleoedd gefais i drwy’r Urdd yn un hirfaith, ond o ddewis hoff atgof, rhaid mynd yn ôl i 1989 a Chwrs Drama Theatr Ieuenctid yr Urdd - wythnos yn Llangrannog yn ysgrifennu ac ymarfer drama gerdd ‘Rhyw Ddydd’, ac wythnos ar daith o gwmpas theatrau Cymru. Gwnes ffrindiau oes."

"Fe wnes i gystadlu llawer yn Eisteddfod yr Urdd fel plentyn, a prun ai yn canu fy hun neu fel rhan o barti neu gôr, roedd y profiad o gamu i’r llwyfan yn un mor werthfawr o ran dod i arfer gyda bod o flaen cynulleidfa, a thyfu mewn hyder."

"Mae’n golygu llawer iawn i mi i gael bod yn Lywydd y Dydd. Mae’n dipyn o anrhydedd, yn enwedig gyda’r Eisteddfod yn fy milltir sgwâr. Rwy’n edrych ymlaen at groesawu pawb i Fôn, ac rwy’n hyderus y cawn ni wythnos i’w chofio."

Mae dydd Mawrth yn nodi hanner ffordd drwy'r Eisteddfod, sydd eisoes wedi gweld rôl Llywydd y Dydd yn cael ei chymryd gan gyn-chwaraewr rygbi rhyngwladol Cymru George North, yr awdur a'r comediwr Tudur Owen a'r gantores Elin Fflur.

Bydd yr hyfforddwr pêl-droed Osian Roberts yn llywydd ddydd Mercher, yn dilyn gan y digrifwraig Kiri-Pritchard McLean ddydd Iau, ac yn olaf, y cyfarwyddwr cerdd Mari Pritchard ddydd Gwener.