Mae paratoadau olaf yn cael eu gwneud ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd ar faes sioe Mona.

Mae'r trefnwyr yn disgwyl dros 100,000 o ymwelwyr yng ngŵyl ieuenctid fwyaf Ewrop, sy'n dechrau ddydd Sadwrn ac yn parhau drwy gydol yr wythnos tan ddydd Gwener nesaf.

Bydd Ynys Môn yn cynnal yr ŵyl am y tro cyntaf ers 2004, pan gafodd ei chynnal yn yr un lleoliad - ar maes Sioe Môn, ger Gwalchmai.

Eleni, mae’r Eisteddfod wedi denu dros 14,000 o geisiadau ledled Cymru mewn ymateb i ystod ehangach o gystadlaethau, gan gynnwys nifer fwyaf erioed o bobl ifanc o’r ynys yn cymryd rhan.

Dywedodd Llio Maddocks, cyfarwyddwr y celfyddydau Urdd: "Mae 22 mlynedd ers cynhaliwyd yr Eisteddfod ar Ynys Môn ddiwethaf, ac rwy'n gwybod fod hen edrych ymlaen wedi bod i'w chroesawu unwaith yn rhagor i fwynhau ac i ddathlu creadigrwydd Cymry ifanc 2026."

"Mi fydd hi'n wythnos hanesyddol i ni eleni wrth ymestyn y brifwyl i saith diwrnod am y tro cyntaf erioed, a fedra'i ond diolch o galon i Ynys Môn am y croeso cynnes, i'r pwyllgorau lleol am eu gwaith diflino a'u cefnogaeth hael, ac i'r cannoedd o wirfoddolwyr fydd yn ein helpu i gynnal yr ŵyl wythnos nesaf."

"Diolch hefyd i'r holl hyfforddwyr ac athrawon sydd wedi bod yn brysur dros y misoedd diwethaf er mwyn galluogi plant a phobl ifanc o bob cwr i gael cyfleoedd amhrisiadwy drwy'r Urdd, gan gynnwys mwy nag erioed o Fôn."

Bydd y penwythnos agoriadol yn cynnwys Gŵyl Triban gyda cherddoriaeth fyw gan Ciwb, Aleighcia Scott, Elin Fflur, Fleur de Lys, Gwilym a llawer mwy.

Dros y ddwy flynedd ddiwethaf, mae dros £380,000 wedi'i godi'n lleol tuag at yr Eisteddfod gyda'r targed codi arian wedi'i gyrraedd o fewn wythnos i fynd.

Dywedodd Cyngor Môn fod croesawu un o ddigwyddiadau diwylliannol mwyaf Cymru yn "fraint enfawr i Ynys Môn gyfan".

Meddai'r prif weithredwr, Dylan J Williams: "Mae cynnal yr Eisteddfod yn garreg filltir bwysig ac yn dyst i'n hymrwymiad parhaus i hyrwyddo'r Gymraeg ym mhob agwedd o fywyd."

"Rydym yn falch o fod yn rhan o'r dathliad hwn ac yn edrych ymlaen at groesawu ymwelwyr i stondin y cyngor ac i'r ynys yn gyffredinol."

Ychwanegodd arweinydd y cyngor, Gary Pritchard: "Mae'r digwyddiad hwn yn gyfle gwych i ddangos cryfder ein hiaith a'n diwylliant, yn ogystal â chroeso cynnes ein cymunedau. Edrychwn ymlaen at weld pobl o bob cwr o Gymru yn mwynhau'r wythnos yma ar ein Hynys."

Pryderon teithio

Cyn y diwrnod agoriadol, dywedodd trefnwyr yr Urdd eu bod yn ymwybodol o gyfyngiadau traffig diweddar ar Bont y Borth, gan ychwanegu eu bod mewn "cyfathrebu’n barhaus gyda’r awdurdodau lleol i leihau unrhyw effaith ar fynychwyr" ar bobl sy'n teithio i Mona.

Cafodd y bont ei chau ar gyfer archwiliad diogelwch ddydd Mercher yn dilyn croesi gan gerbyd gorbwysau - y drydedd tro mewn dau fis.

Bydd cau un lôn yn ystod gwaith cynnal a chadw yn dod i ben nos Wener, ond mae'r awdurdodau'n atgoffa gyrwyr bod terfyn o 7.5 tunnell yn parhau.

Mae pryderon hefyd ynghylch diffyg gwasanaeth bws gwennol - neu 'Parcio a Theithio' - i'r Maes ac yn ôl, sydd wedi cael ei ddarparu yn gyffredinol mewn eisteddfodau yn y gorffennol, gan gynnwys gŵyl y llynedd ym Mhort Talbot.

Mae Trafnidiaeth Cymru (TrC), un o brif noddwyr y digwyddiad, a'r Urdd "yn annog ymwelwyr i ddewis opsiynau teithio cynaliadwy wrth deithio i’r eisteddfod ar Faes Sioe Môn".

Y gorsafoedd trên agosaf at y Maes yw Llanfairpwll (naw milltir i ffwrdd) a Thŷ Croes (pum milltir i ffwrdd - gofynnwch am yr arhosfan) ond dim ond un cysylltiad â'r Maes fydd ar fws - llwybr Arriva 4A rhwng Bangor a Chaergybi, sy'n mynd heibio'n uniongyrchol i faes y sioe.

Mae llefarydd ar ran Arriva wedi dweud wrth MônFM nad oes unrhyw gynlluniau i redeg gwasanaethau bysiau ychwanegol yn ystod yr Eisteddfod.

Yn ôl Heddlu Gogledd Cymru, bydd cynnydd mewn traffig yn ardal Gwalchmai a'r cyffiniau yn y dyddiau nesaf wrth i ymwelwyr ddechrau cyrraedd.

Yn y cyfamser, mae TrC wedi rhoi ei gefnogaeth am yr ail flwyddyn i gynllun 'Cronfa Cyfle i Bawb' yr Urdd, sy'n anelu at ddarparu gwyliau yn ei gwersylloedd haf yng Nghymru i gannoedd o blant o deuluoedd incwm is.

Ar wahân i'w bresenoldeb ar y Maes, mae TrC yn annog teithwyr trên i gadw llygad am y trên arbennig â'r brand 'Mistar Urdd' sydd wedi'i frandio'n arbennig wedi dod yn olygfa boblogaidd ymysg teithwyr ers ei lansio y llynedd.

Dywedodd Lowri Joyce, Pennaeth y Gymraeg TrC: "Rydym wrth ein bodd o gael bod yn ôl ar y Maes am flwyddyn arall."

"Mae gweld trên Mistar Urdd allan ar y cledrau bob amser yn dod â gwên i wynebau ein teithwyr ac rydym yr un mor falch o gefnogi’r fenter ‘Cronfa i Bawb’ am yr ail flwyddyn."

"Mae sicrhau bod gan bob plentyn yng Nghymru’r cyfle i gymryd rhan yn y cerrig milltir diwylliannol hyn wrth wraidd yr hyn a wnawn."

Bydd MônFM yn gohebu o’r Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd bob dydd o’r wythnos nesaf ar sioe Brecwast gyda Kev Bach rhwng 7-10yb ac yn yr prynhawn gyda Tomos Dobson a'r tîm rhwng 4-7yp.