Mae arolygwyr wedi croesawu 'newidiadau sylweddol' yn Ysgol Friars ym Mangor, yn dilyn euogfarn y pedoffeil Neil Foden.

Yn ôl adroddiad newydd gan Estyn, mae'r ysgol uwchradd wedi gweld gwelliannau mewn arweinyddiaeth ac addysgu ers penodi pennaeth newydd y llynedd.

Ond mae cyfraddau presenoldeb yn gostwng ac maent yn parhau i fod islaw cyfraddau presenoldeb ysgolion tebyg.

Mae'r ysgol a Chyngor Gwynedd wedi croesawu'r addrodiad ac wedi ymrwymo i gryfhau meysydd ble mae lle i wella.

Dywedodd Margaret Davies, pennaeth dros dro Ysgol Friars: "Roedd yn braf croesawu y tîm o Estyn yma i’r ysgol ar ôl hanner tymor mis Chwefror, a chael cyfle i ddangos su’r mae’r disgyblion a’r staff yn cyfrannu tuag at wneud yr ysgol yn le arbennig."

"Yn ystod yr ymweliad, bu’r arolygwyr yn cyfweld staff a llywodraethwyr, yn siarad â disgyblion ac yn edrych ar eu gwaith, yn ymweld â’r rhan fwyaf o wersi, ac yn craffu ar ein polisïau a’n gweithdrefnau. Roedd hyn yn ychwanegol i anfon holiaduron at rieni a gofalwyr, disgyblion, staff a llywodraethwyr."

"Rydym yn falch iawn o ganfyddiadau’r adroddiad, sy’n dyst i ymrwymiad a gwaith caled disgyblion a staff Ysgol Friars."

"Wrth gwrs, nid da lle gellir gwell ac mae’r adroddiad yn nodi’r meysydd lle mae angen i ni barhau i wella. Rydym yn croesawu’r argymhellion hyn ac wedi ymrwymo’n llawn i fynd i’r afael â hwy yn drylwyr ac yn effeithiol."

‘Nol ym mis Chwefror, fel rhan o’r ymweliadau rheolaidd mae pob ysgol yng Nghymru yn eu cael, cynhaliwyd adolygiad manwl o safon yr addysgu a’r dysgu; lles, gofal, cymorth ac arweiniad o fewn yr ysgol; ac o drefniadau arwain a gwella.

Dyma oedd yr arolygiad cyntaf o Ysgol Friars ar ôl i Foden gael ei garcharu am 17 mlynedd am gam-drin rhywiol yn erbyn merched rhwng 2019 a 2023.

Yng nghrynodeb eu hadroddiad, mae’r adolygwyr yn nodi: "Yn dilyn cyfnod hynod anodd, gwnaed newidiadau sylweddol mewn arweinyddiaeth a llywodraethu yn Ysgol Friars."

"Ers ei phenodi ym mis Ebrill 2025, mae’r pennaeth wedi canolbwyntio ar gryfhau systemau diogelu a bugeiliol, ailsefydlu prosesau sicrhau ansawdd a rhoi pwyslais cryf ar ailadeiladu ymddiriedaeth a meithrin diwylliant cynhwysol."

"Mae’r rhaglen dra ystyriol hon o newid yn sicrhau gwelliannau mewn addysgu ac yng ngallu arweinwyr canol i werthuso darpariaeth a dysgu o fewn eu meysydd cyfrifoldeb."

"Mae arweinyddiaeth yn gynyddol gydlynol a chydweithredol. Mae staff a llywodraethwyr yn ymroddgar ac yn gefnogol i weledigaeth y pennaeth a’r newidiadau a roddwyd ar waith gan yr uwch dîm arwain."

Mae'r arolygwyr yn ychwanegu fod ymddygiad disgyblion yn dda; ac fod yr ysgol yn darparu amgylchedd ofalgar gyda darpariaeth ar gyfer anghenion emosiynol a dysgu disgyblion.

Cyfeiria’r adroddiad hefyd at y ffaith fod yr ysgol yn cynllunio cyfleoedd i ddisgyblion ddatblygu eu medrau Cymraeg ar draws y cwricwlwm.

Ond mae pryderon ynghylch gwendidau mewn cynllunio yn ystod 'lleiafrif o wersi', gan nodi: "nid yw athrawon bob amser yn cynllunio’n ddigon gofalus i sicrhau cynnydd cyson ac nid ydynt yn gweddu cyflymdra’r dysgu i anghenion disgyblion yn ddigon da".

Ar bwnc cyfraddau presenoldeb, dywed yr adroddiad: "Megis dechrau goruchwylio a monitro presenoldeb yn strategol y mae arweinwyr, ac ni sicrhawyd digon o welliant yn yr agwedd bwysig hon."

Mae'r adroddiad yn gwneud pedwar argymhelliad:

• Cryfhau’r arweinyddiaeth strategol a sut cydlynir dulliau i wella presenoldeb disgyblion
• Gwella’r ddarpariaeth ar gyfer datblygu medrau disgyblion yn gynyddol ar draws y cwricwlwm
• Sicrhau bod addysgu yn gyson yn herio disgyblion i wneud cynnydd cryf
• Cryfhau’r cynllunio ar gyfer y Gymraeg, yn cynnwys cyfleoedd i ddisgyblion ddefnyddio’r iaith ar draws y cwricwlwm

Dywed Estyn y bydd yr ysgol yn creu cynllun gweithredu i fynd i'r afael ag argymhellion yr arolygwyr.

Ychwanegol Elin Walker Jones, cadeirydd bwrdd llywodraethol Ysgol Friars: "Diolch i arolygwyr Estyn am eu gwaith manwl a phroffesiynol."

"Talaf deyrnged i staff yr ysgol gan fod yr adroddiad hwn yn adlewyrchu eu hymroddiad a’u brwdfrydedd a diolch hefyd i deuluoedd ein disgyblion a’r gymuned ehangach am eu cefnogaeth barhaus."

"Wrth i ni gyd edrych tua’r dyfodol, mae’r adroddiad hwn yn gam arall ymlaen wrth i ni gyd-weithio er mwyn sicrhau’r ddarpariaeth addysgol, cymunedol a llesiant orau i’n pobl ifanc."