Bydd drama deledu newydd, sy'n nodi 25 mlynedd ers streic Friction Dynamics yng Nghaernarfon, yn cael ei dangos am y tro cyntaf fis nesaf.
Mae S4C wedi rhannu cipolwg cyntaf ar 'Y Streic Fawr', sy'n adrodd hanes un o anghydfodau diwydiannol hiraf y DU.
Bydd rhai o'r gweithwyr yn yr hen ffatri rhannau ceir Ferodo, hefyd yn ymddangos yn y gyfres tair rhan, sydd wedi'i ffilmio'n bennaf yn ardal Caernarfon a'r cyffiniau.
Bu'r awdur Ffion Dafis yn gweithio'n agos gyda rhai o'r streicwyr i adlewyrchu eu profiadau.
Dwyeddod: "Ro’n i’n teimlo’n gryf iawn mod i eisiau sgwennu’r ddrama yma i nodi 25 mlynedd ers i griw o Gofis wneud safiad mor ddewr dros eu hawliau a’u dyfodol."
"Dwi’n gobeithio mod i wedi gwneud cyfiawnder â’u stori, wedi anrhydeddu eu dyfalbarhad ac wedi cyfleu rhywfaint o’r hyn yr oedd y streic yn ei olygu iddyn nhw, i’w teuluoedd ac i’r gymuned gyfan."
Ar 30 Ebrill 2001, aeth 86 o weithwyr Friction allan ar y streic mewn mewn anghydfod ynghylch cyflog a'u hamodau gwaith.
Parahodd y brotest am bron i fil o ddiwrnodau ar ôl i'r gweithwyr gael eu penodi gan y perchennog Americanaidd tadleuol, Craig Smith.
Er i’r gweithwyr ennill yn y llysoedd, ni’r cwmnïau cwmni – a gafwyd yn euog o droseddwyr – unrhyw gosb gan y DU. Ni dderbyniodd y cyllid am y ddwy lywodraeth ac wyth o fod ar y llinell biced.
Dyweddod Llyr Morus, cynhyrchydd o gwmni Mojo: "Fel un a gafodd ei fagu yng Nghaernarfon, sy'n cofio canu corn wrth basio'r gweithwyr ar y lein a mynd i'r ralïau ar Y Maes, mae cael dweud y stori yma, a'r ffaith bod y gweithwyr wedi ymddiried yn Cynyrchiadau Mojo i wneud hynny'n fraint."
"Mae'r aberth wnaeth yr 86 o ddynion a merched bum mlynedd ar hugain yn ôl yn anferthol. Arweiniodd yr aberth yna at newid oedd am sicrhau gwell amodau gwaith i weithwyr y dyfodol, felly mae'r diolch yn fawr iddyn nhw. Mae nodi'r hanes yn bwysig ar gyfer addysgu cenedlaethau'r dyfodol - "Ni heddiw, Chi fory"."
"Hyd heddiw mae effaith y streic i'w weld yng Nghaernarfon gyda ffrindiau, teuluoedd a chymunedau wedi ei chwalu. Mae'n bwysig bod y stori hon yn cael ei dweud yn onest, gyda chydbwysedd a gyda hiwmor, ffraethineb ac angerdd y Cofi."
Cyfarwyddwr y gyfres yw Huw Chiswell, a Rhodri Trefor sy'n arwain y cast fel Tomi Jones, a ddechreuodd fel siop steward cyn dod yn swyddog llawn amser i Undeb y Gweithwyr Trafnidiaeth a Chyffredinol (TGWU) yng Ngogledd Cymru.
Mae Gruffudd Glyn yn chwarae rhan Gerald Parry, areithiwr blaenllaw yn y ralïau a oedd gysylltiedig â’r streic, tra bod Rhys ap Trefor yn portreadu John Davis, a ddewiswyd i gynrychioli’r 86 o weithwyr yn y llys.
Mae cyflwynydd MônFM, Emyr Gibson, hefyd yn ymddangos yn y cast ensemble, ochr yn ochr â Carwyn Jones, Sion Eifion, Catrin Powell, Manon Wilkinson a Betsan Ceiriog.
Mae'r gyfres hefyd wedi derbyn cefnogaeth gan Lywodraeth Cymru drwy gyllid cynhyrchu gan Creative Wales.
Ychwanegodd Llion Iwan, prif swyddog cynnwys S4C: "Mae’r hanes am yr ymdrech yma am gyfiawnder er wedi lleoli yn y Gogledd, yn un oesol sydd gyffredin i sawl cymuned yng Nghymru."
"Yr un yw ymdrech y gweithwyr ffatri yng Nghaernarfon ac un y glowyr a gweithwyr dur yng nghymoedd y De a’r Gogledd-Ddwyrain. Mae dycnwch a dyfalbarhad y gymuned yn dal i gael ei drafod hyd heddiw."
"Roedd mor drawiadol, tra ar leoliad y ffilmio eleni fod pobl yn gyrru heibio a chanu cyrn y ceir, yn union fel roeddent wneud dros ugain mlynedd nol. Mae’n hanes sy’n perthyn i heddiw ac mae S4C yn falch fedru rhannu’r stori i Gymru gyfan trwy’r gyfres ddrama bwerus hon."
Bydd pennod gyntaf Y Streic Fawr yn cael ei dangos ar S4C ar nos Sul 6 Rhagfyr am 9yh, gyda'r gyfres gyfan ar gael i'w ffrydio ar S4C Clic a BBC iPlayer ar yr un diwrnod.
Apêl Noson Tân Gwyllt – "dangoswch barch"
Agor cwest i farwolaeth Michael Ward
Ceisio barn ar wella teithio llesol
Marwolaeth Caergybi: rhyddhau dyn ar fechnïaeth
Apêl yr heddlu ar ôl lladradau Calan Gaeaf
